آخرين هنرمند بازمانده از اعضاي انجمن و اركستر موسيقي ملي (به تأسيس و رهبري زندهياد روحالله خالقي از 1323 شمسي)، استاد مصطفي كسروي، نوازنده فلوت و فاگوت، معلم هنرستان عالي و آهنگساز ورزيده، در سفر حج درگذشت.
گفتند كه او را همان جا به خاك سپرده اند و چنين شد كه سفر دور و دراز كسروي پايان پذيرفت.
از تربت حيدريه به تهران، ايتاليا، تهران، آمريكا و بالاخره مكه، شهر پيامبر. نسل امروز موسيقيدان از كسروي خاطرهاي ندارد، چرا كه سي سال آخر عمر او در ايالات متحده آمريكا گذشت و جز سفري كوتاه به سال 1372، ديگر تهران و ايران را نديد.
تبعيد خود خواسته مصطفي كسروي را مي توان به اوضاع موسيقي در كشور (قبل و بعد از انقلاب) مربوط كرد. موسيقيدانان تحصيل كرده و ورزيده اي چون او هيچ گاه از بستر اجتماعي مناسبي بهره مند نشدند و با آثارشان، تنها ماندند.
در غربت نيز هر كدام به چيزي پناه بردند تا از بار غريبي بين خودي ها و غريبه ها بكاهند. كسروي نيز مردي مذهبي با تربيت قدمايي بود و پرواز به سوي دوست، از آمريكا به مكه و از خانه خدا به آسمان، براي او سرنوشت غيرمنتظره اي نبود.
مصطفي كسروي از سال 1317 وارد هنرستان عالي موسيقي در تهران شد. در سال 1324 ديپلم نوازندگي فاگوت را گرفت. از 1323 تا 1328، نوازنده فلوت در اركستر انجمن موسيقي ملي به رهبري روحالله خالقي بود و از 1325 تا 1333 در اركستر سمفونيك تهران فاگوت مي نواخت.
در سال 1336 بورس تحصيلي چهار ساله گرفت و در كنسرواتور پارماي ايتاليا، آهنگسازي خواند ولي در سال آخر تحصيل به دليل مسائلي كه برخي دانشجويان ايراني به وجود آوردند، تحصيلاتش را ناتمام گذاشت و به ايران برگشت.
كسروي در ايران مصدر خدمات مختلفي بود: رياست هنرستان موسيقي تبريز، عضو شوراي موسيقي راديو، رهبر اركستر شماره 1 راديو، تدريس در هنرستان موسيقي ملي و رهبر دسته هاي كر هنرستان عالي موسيقي .كسروي در سال 1353 بازنشسته شد و سه سال بعد به آمريكا مهاجرت كرد.
از 1365 تا 1372 در اركستر سمفونيك شهر واتكام در واشنگتن مشغول نوازندگي فاگوت بود. در سال 1372 براي فعاليت هنري به ايران آمد ولي زود به آمريكا برگشت و امكان كار در ايران را براي خود نديد.
روزنامه آمريكايي يلينگهام هرالد در شماره چهارم نوامبر 1993 گزارشي از برنامه موسيقي او را با اين عنوان چاپ كرد: «ايران او را از دست داد و ما به دست آورديم.» كسروي دو آلبوم از مجموعه آثارش را در آمريكا منتشر كرد.
معروف ترين اثر او در ايران، قطعه اركسترال «گل باغ آشنايي» با صداي محمدرضا شجريان است كه در سال هاي قبل از انقلاب اجرا شده است. اين اثر در مايه شوشتري با شعر فخرالدين عراقي است.
انتخاب ملودي، تنظيم اركستر و برخورد با شعر، طوري است كه انگار كسروي در محتواي موسيقي و شعر، سير و سفر طولاني خود را مشاهده كرده و بالاخره به حريم امن دوست راه يافته است: ... كه در آ ! درآ ! عراقي، كه تو هم از آن مايي، كه تو هم از آن مايي

منبع: همشهری آنلاین