دبير بخش سخنراني جشنواره بيست و دوم موسيقي فجر در بررسي تحرير در موسيقي ايراني گفت:ايران،آذربايجان و آسياي مركزي و قفقاز حوزه اصلي تحرير موسيقي است.
درچهارمين جلسه سخنراني بيست و دومين جشنواره بينالمللي موسيقي فجر كه شب گذشته در خانه هنرمندان ايران برگزار شد،«محمدرضا آزادهفر»دبير بخش سخنراني جشنواره بيست و دوم موسيقي فجر با بيان اين مطلب در خصوص ويژگي تحرير در ساختار ريتميك موسيقي ايراني گفت:يكي از ويژگيهاي پرداخت هنر ايراني به تزئينات، غلبه بر فضاي سادهاي بوده است كه در زندگي و محيط جغرافيايي ايرانيان وجود داشت.
اما به تدريج اين تزئينات نقش خود را از «تزيين» به «اصالت وجودي»دادهاند و اندك اندك براي شناختن دورههاي مختلف مورد استفاده قرار گرفتهاند.به شكلي كه با ديدن يك اثر هنري ميتوان پي به يك دورهاي تاريخي به خصوص برد.
وي با بيان اينكه «تزيين»در هنر ايراني درابتدا،امري اختياري به شمار ميرفته است،افزود:اما به تدريج ديگر نميتوان اين تزئينات را از اثر هنري جدا كرد چرا كه ساختار اساسي از آن گرفته شده است.
«آزادهفر»با اشاره به اينكه حوزه اصلي تحريرمربوط به ايران،آذربايجان و آسياي مركزي و قفقاز است،اظهار داشت:اگرچه تحرير در مناطق بسياري مورد استفاده قرار ميگيرد،اما ايران و آذربايجان مركز و نهاد اصلي اين هنر به شمار ميروند. تحرير را ميتوان به چهار بخش تقسيمبندي كرد كه عبارتند از اينكه نتها بايد روي كلمات و مشخصا سيلابهايي قرار گيرد كه اجراي تحرير منجر به عدم وضوح تلفظ آنها نشود،ضمن آنكه تحريريها معمولا بر سيلابهاي بلند قرار ميگيرند.چرا كه «تحرير» روي سيلابهاي كوتاه منجر به عدم وضوح تلفظ آنها مي شود و در آخر آنكه تحرير نبايد در ميان تلفظ يك كلمه واقع شود و ترجيحا بايد در انتهاي مصراح واقع شود.
وي ادامه داد: ويژگيهايي كه براي تحرير در نظر گرفته شده به اين خاطر است كه معنا به درستي به شنونده منتقل شود.بنابراين از لحاظ ساختمان موسيقايي تحريرها بيشتر در نيمه دوم جملههاي موسيقي قرار ميگيرند.
عضو هيئت علمي دانشگاه هنر افزود:براي درك بهتر موسيقي،راهي جز شنيدن آن وجود ندارد و سيستم ميزان بندي موسيقي براي اين است كه موسيقي ابتدا در ذهن آهنگساز شنيده شود و بعد در جاي خود قرار گيرد. همانطور كه حفظ كردن شعر براي تمرين شعري لازم است همين كار را يك موسيقيدان «رديف» نيز انجام ميدهد.
دبير بخش سخنراني جشنواره بيست و دوم موسيقي فجر تحرير در«گوشهها»را به دو قسمت تقسيمبندي كرد و گفت:«گوشهها»بر اساس نقش تحرير به دو گروه اصلي قابل تقسيم است كه ميتوان آن را به گوشههايي كه تحرير در آنها نقش يكي از عوامل اصلي ساختمان را بر عهده دارد و به اصطلاح به آنان «تحرير ساختاري» ميگويند و نيز گوشههايي كه تحرير در آنها به عنوان تزيين استفاده شده و براساس سليقه خواننده يا نوازنده اجرا ميشود و تحرير غير ساختاري است،تقسيم بندي كرد.گاهي تحريرها در ساختمان ريتميك تغييراتي حاصل ميكند كه در اين زمان احتياج به بالانس كردن است. ما در موسيقي ايراني مانند شعر،مدام در حال بالانس كردن هستيم و حتي در رديفهاي سازي،بالانس از شعر فارسي ميآيد
آزادهفر در پايان صحبتهاي خود نمونههايي از موسيقي ايراني را كه در آنها «تحرير» استفاده شده است، پخش كرد.
منبع: فارس
